40 نکته در تربیت فرزند

1. بدانيد كه اثر شير در كودك بسيار مهم است، بنابراين اگر خواستيد علاوه‌بر مادر، زن ديگري كودك را شير بدهد، زني نيكوكار و ديندار انتخاب كنيد.

2. بهتر است اوقات شيردادن را معين كنيد تا بهداشت و سلامت كودك به‌خطر نيفتد.

3. كودك را هميشه تميز و نظيف نگهداريد، در فصل گرما روزانه او را به حمام ببريد تا سالم‌تر باشد.

4. بعضي از زنان به‌خاطر اين‌كه كودك را ساكت كنند يا بخوابانند، معمولاً او را از موجودي وحشتناك مانند گرگ، گربه، جن،‌ پليس و غيره مي‌ترسانند؛ اين روش كاملاً غلط است و ضمن اينكه دروغ محسوب مي‌شود، اثرات منفي بر روح و روان كودك باقي مي‌گذارد و چنين كودكي بزدل، ترسو، و ضعيف‌القلب بار مي‌آيد.

5.  كودك را زياد آرايش نكنيد.

6.  اگر فرزند شما دختر است، تا زماني‌كه به سن ستر و حجاب نرسيده است، به او زيور‌آلات نپوشانيد؛ زيرا استفاده از زيورآلات در اين سن از يك طرف جان خود بچه را به‌خطر مي‌اندازد و از طرف ديگر او را از دوران كودكي دلبسته به زينت و آرايش مي‌گرداند، و حب دنيا را در دلش جاي مي‌دهد.

7. براي اينكه فرزند را از كودكي به سخاوت و بخشندگي عادت دهيد، به او چيزي بدهيد تا بين برادران و خواهرانش توزيع كند.

مسئله: بايد دانست اشيايي كه در ملكيت كودك هستند، با هبه‌كردن توسط كودك به هيچ‌كس تعلق نمي‌گيرند.

8. پرخوري را نزد كودك زشت جلوه بدهيد.

9. هميشه به خواسته كودك تن ندهيد، زيرا بر اثر آن بدخوي و بدرفتار بارمي‌آيد.

10. كودك را از جيغ زدن و فرياد كشيدن بازداريد، تا مبادا به اينگونه خصلت‌ها عادت كند.

11. كودك را از همراه شدن با كودكان بازي‌گوش، فضول، درس‌نخوان و تنبل بازداريد.

12. كودك را نسبت به خصلت‌هايي مانند: خشم و عصبانيت،‌ جدال، دروغگويي، دزدي، حسد، حرص، بي‌عفتي و بي‌بند و باري،‌ پرحرفي و پررويي، تمسخر و خنديدن بر ديگران و... متنفر كنيد.

13. اگر كودكتان مرتكب اشتباهي شد يا كودك ديگري را زد و ناراحت كرد،‌ به‌طرز نامناسبي او را تنبيه و مجازات نكنيد، بلكه او را نصيحت كنيد. از  وي حمايت بي‌جا هم نكنيد تا به ظلم و ستم عادت نكند.

14. كودك را به زودخوابيدن بعد از نماز عشا و زودبيدار شدن هنگام صبح عادت دهيد.

15. او را از هفت‌سالگي به خواندن نماز امر كنيد.

16. سعي كنيد قبل از هر چيز به وي خواندن قرآن را آموزش دهيد.

17. حتي‌الامكان براي وي معلمان و آموزگاران ديندار و باتقوا انتخاب نماييد.

18. در صورت غيبت از درس، هرگز نرمش نشان ندهيد.

19.گاهي اوقات براي وي داستان‌هاي خوبي، از نيكان تعريف كنيد.

20. او را به مطالعه كتاب‌هاي ديني و مفيد تشويق كنيد و از خواندن كتاب‌هاي مبتذل، بدآموز و بيهوده برحذر داريد.

21. بعد از برگشتن از مدرسه به كودك اجازه بدهيد تا جهت رفع خستگي و تجديد نشاط، به بازيها و سرگرمي‌هاي مناسبي بپردازد، تا بعد از آن بتواند بهتر و با علاقة بيشتر درس‌هايش را بخواند.

22. كودك را از تماشا كردن بازي‌هاي بيهوده و ضايع كردن اوقات بازداريد.

23. از كودكي بعضي از هنرهاي دستي را به كودك آموزش دهيد، و او را به بعضي از كارهاي مناسب مشغول كنيد تا در بزرگي هيچ شغل و كار جايزي را عيب و خلاف شخصيت نپندارد.

24. كودك را به نگهداري وسايل خودش مانند لباس و غيره موظف كنيد. همچنين به پهن كردن رختخواب و جمع كردن آن هنگام بيدار شدن، و كارهايي مانند آن عادت دهيد تا سست و تنبل بار نيايد.

25. به دختران توصيه كنيد كه در امور خانه‌داري و آشپزي و غيره دقت كنند، و از مادر و خواهران بزرگتر آموزش ببينند.

26. هرگاه فرزند كار خوبي انجام داد، او را تشويق كنيد و هر گاه كار بدي كرد، او را در تنهايي بفهمانيد و از انجام بد آن را بترسانيد، بگوييد: پسرجان! خداوند ناراضي مي‌شود،‌ مردم بدبين مي‌شوند،‌ فرزندان خوشبخت چنين نمي‌كنند. در صورت تكرار همان كار به طرز مناسبي وي را تنبيه كنيد.

27. مادر سعي كند كودك را تا حدي از پدر بترساند.

28. بعضي از فرزندان عادت دارند كه بعضي از بازي‌ها و كارها را مخفيانه انجام دهند؛ در چنين صورتي به وي بفهمانيد كه اگر اين كار خوب است، نياز به مخفي كردن نيست، و اگر بد و گناه است، پس آن را نبايد اصلاً انجام داد.

 29. به فرزند آموزش دهيد كه هنگام راه رفتن نه زياد تند راه برود، و نه بدون ضرورت به اين‌سو و آن‌سو نگاه كند.

30. كودك را به تواضع و فروتني عادت دهيد، و او را از هر نوع اظهار تكبر و غرور چه با زبان چه با عمل بازداريد. بعضي از كودكان، نزد ديگران فخرفروشي مي‌نمايند،‌ او را از اين گونه عادت‌ها برحذر داريد.

31- آداب خوردن، آداب مجلس و آداب لازم ديگر را براي كودكان بازگو نماييد، و ضمناً توجه داشته باشيد كه آيا عمل مي‌كند يا خير؛ در صورت كوتاهي به‌طرز مناسبي به او تذكر دهيد.

32- كودكان را از خوردن در بازارها منع كنيد و توصيه كنيد هر چه در بازار مي‌خرند، آن را به منزل آورده، بخورند.

33- بچه‌ها را عادت دهيد كه به‌جز از بزرگتران خانواده از كس ديگري چيزي طلب نكنند، و بدون اجازه والدين از دست كسي پولي يا چيزي نگيرند.

34- بچه‌ها را خيلي زياد نازپرورده بار نياوريد كه براي آينده‌شان مضر خواهد بود.

35- او را به مسواك زدن عادت دهيد.

36- هر چيز را از كودكي به وي آموزش دهيد. هرگز نگوييد كه بزرگ مي‌شود، خودش ياد مي‌گيرد.

37- بعضي از والدين، كودكان خوب و فرمانبردار را بيش از حد به خواندن و نوشتن وادار مي‌كنند و استراحت و تفريح آنها را در نظر نمي‌گيرند؛ بدانيد در چنين صورت‌هايي كودك به‌تدريج زده مي‌شود و اگر مرتباً بر او فشار وارد شود، از نظر ذهني و جسمي ضعيف مي‌شود و سرانجام سست و تنبل خواهد شد؛ بنابرين هميشه اعتدال و ميانه‌روي را در نظر بگيرد.

38- بدون ضرورت شديد، براي كودكتان از مدرسه مرخصي نگيريد.

39- در انتخاب مدرسه و معلم براي كودك جداً دقت كنيد چون اگر نخستين معلم او،‌ آدم ماهر و كاملي نباشد، استعداد كودك خراب مي‌شود.

40- هميشه مدنظر داشته باشيد كه كودك شما بايد روزي مستقل و خودكفا و داراي شخصيت گردد،‌ و عضو مفيد، سالم و موثري براي جامعه نمونه و اسلامي قرار بگيرد، لذا شما بايد احساس كنيد كه تربيت يك مسلمان متعهد و متقي و وظيفه‌شناس را عهده‌دار شده‌ايد.

منبع:ندای اسلام به نقل از « تربیت و اصلاح فرزندان»

30 نكته و توصیه در تربیت كودكان

30 نكته و توصیه تربیتی كودكان


1 -آسیب های تربیتی ای كه از جانب اولیا و مربیان به قصد تربیت و اصلاح رفتار و از روی دلسوزی و محبت به كودكان وارد می شود احتمالاً بیش از آسیب هایی است كه از جانب دیگر عوامل صورت می گیرد !

2 -اگر می خواهید فرزندتان نسبت به مسئولیت های خود بی تفاوت نباشد حساسیت بیش از حد نسبت به مسئولیت های او نشان ندهید . ( سعی كنید ظاهراً بی تفاوت باشید تا او خود به تكالیف و وظایف خود حساس شود ) .

3 -برای رسیدن به اهداف تربیتی ، اگر می خواهید سریعاً به مقصودتان نائل آیید آهسته و تدریجی حركت كنید .

4 -تربیت كردن ، رها كردن متربی از بستگی ها و وابستگی ها به سوی رشد و تعالی است و نه رام كردن و مطیع كردن او در دام خواسته ها ." یقبُضكَ عَمّا لك و یبسُطكَ فیما لَه " "قبض می كند تو را آنچه برای توست و رها می كند تو را در آن چه برای اوست. "

5 -آموزش راه های رسیدن به حقیقت مهم تر از خود حقیقت است . این راه ها را به كودك نشان دهید .

6 -مهارتِ سكوت غالباً بیش از مهارتِ حرف زدن ارزش اثرگذاری دارد . با مهارت سكوت پیام خود را به كودك برسانید .

7 -معمولاً پدر و مادر در اثر حمایت و محبت نمی توانند كودك را به قدر كافی به خود واگذارند. در محبت نمودن معتدل باشید ، زیرا ساختمانِ تربیتِ متعالی بر شانه های محبت متعادل بنا می شود .

8 -كودك در خانواده به خاطر مراقبت های افراطی و بایدهاو نبایدهاغالباً خودش نیست ، همه چیز را طوطی وار اقتباس می كند ؛ او به جای این كه نقش بگیرد ، نقش بازی می كند . بنابراین اجازه بدهید كودك ، هنر خود بودن و خود شدن را در خود شخصاً كشف كند .

9 -یكی از ظرافت های هنر تربیتی این است كه هرگز در هنگام تنبیه ، كودك را تا مرحله ای از پافشاری پیش نبریم كه در آن خود را محكوم یافته تلقی كند،بلكه مقاومت مانع را چنان حساب كنیم كه بتواند بر آن فائق آید و تنبیه ، ابزاری برای آگاهی باشد و نه برای ترس و تهدید.

10 -در برنامه های تربیتی باید پیام تربیتی به گونه ای طرح و ابلاغ گردد كه مخاطب آن را یكی از پدیده های ذات خود حس كند .

11 -هر یك از افراد ، تربیتی درخور و شایسته با شخصیت و طبیعت خود دارند . از شبیه سازی و شبیه پروری پرهیز كنید .( "قُل كُلُّ یعمَل عَلی شاكِلّتِه " ؛ " بگو هركدام به راه و روش خویش عمل كند.")

12 -هر چه محیط و زمینهیتربیت آماده تر باشد شرایط پذیرش پیام تربیتی مستعدتر و كاراتر است . آماده سازی عاطفی و درونی ، هنری بس عمیق تر از پیام دهی و اندرزگویی است .

13 -تربیت كودك الزاماً مبتنی بر تعامل بین طبیعت او و دنیای پیرامون است ؛ پس در این تعامل به اقتضای طبیعت و محیط او سهیم باشیم .

14 -هدف تربیت باید توسعه و گسترش ظرفیت درونی و قوه فهم كودك باشد و نه تحمیل و تزریق معلومات و محفوظات به او .

15 -در روش تربیتِ فعال ، مربی می كوشد تا خود را از نظر ذهنی و عاطفی در موقعیت متربی قرار دهد ، در حالی كه در روش تربیت انفعالی ، مربی ، كودك را در موقعیت خود قرار می دهد . در روش تربیت فعال ، مربی مشوّق ابداع و خلاقیت است ، حال آن كه در روش انفعالی ، مربی القا كننده و ایجاد كننده عادت صوری است .

16 -وظیفه اولیا و مربیان هموار ساختن مسیر رشد و تعالی كودك است و نه راندن یا كشاندن او به سوی هدف ؛ زیرا فرق است بین رشد" كنش گر"  و رشد" كشانگر."

17 -تنبیه باید به قصد بیداری دل باشد و نه تهدید جسم ، پس تا از نتیجه بیدارسازی تنبیه مطمئن نشده اید اقدام به تنبیه نكنید .

18 -باید دانست كه غالباً كودك علت آنچه را كه شما عیب می دانید نمی داند،لذا قبل از سرزنش ، او را توجیه كنید تا فاصله ای بین فهم شما و او ایجاد نشود .

19 -رشد و پیشرفت به وسیله خود كودك و در یك پویشِ درونی صورت می گیرد و پدر و مادر و یا معلم و مربی تنها مددیار ، راهنما ، مدل نما ، محرك و مشوق او هستند و بس ؛ همانند دارو در كارتن ، طبیب در معالجه بدن و باغبان در پرورش گل !

20 – مانباید كودك را " دانش اندوز" بار آوریم ،‌ بلكه باید او را در برابر صحنه ها و اشیایی قرار دهیم كه خود بیندیشد و دریابد و گاه با احتیاط و بسیار مختصر او را راهنمایی كنیم تا به جای اندیشه آموزی ، اندیشه ورزی را پیشه كند .

21 -مربی باید بداند كه اندرزها و درسهای اخلاقی وقتی اثر نیكو دارد كه متربی شخصاً پذیرا باشد ، در غیر این صورت نه تنها بی فایده است ، بلكه نتیجه ای وارونه به دنبال دارد .

22 -مربی باید" تجارب تربیتی" را به جای اندرزهای كتابی و لفظی در معرض كودك به نمایش بگذارد تا او فرصتِ تجربهیواقعیت را در زندگی خود دریابد .

23 -كودك ، بسیاری از امور را كه دیدنی نیست از راه دیده می آموزد ، مثل صدق و صفای درونی ، شرافت نفسانی ، نجابت اخلاقی و وقار معنوی و این آموزه های نادیدنی و ناگفتنی پایدارتر و عمیق تر از امور دیدنی است .

24 -در تربیت دینی باید پرورش حس مذهبی و تفكر دینی ، مقدم بر اطلاعات و دانش دینی باشد ؛ زیرا تربیت دینی یعنی زیستن طبق معتقدات دینی و نه صرفاً دانستن و حفظ كردن اطلاعات دینی !

25 -قبل از تمایل و تقاضای متربی ، از انتقال پیام تربیتی خودداری كنید ، به ویژه در تربیت دینی.

26 -حد فراگیری مفاهیم تربیتی هر كودك را ظرفیت هوشی و انگیزشی او تعیین می كند ، لذا از تحمیل و تراكم مفاهیم فراتر از ظرفیت او باید پرهیز كرد .

27 -در ارائه الگوی تربیتی مورد نظر سعی شود مواردی را مطرح كنیم كه كودك به طور خود انگیخته به آنها نیاز دارد ، زیرا كودك به چیزی توجه می كند كه در ترازِ رغبت اوست.

28 -كودكان باید نسبت به نوع رفتارهایی كه از آنان انتظار داریم شناخت كافی داشته باشند ؛ این شناخت در میدان مشاهده حاصل می شود .

29 -تربیت هرگز در یك بُعد متمركز نمی گردد بلكه همواره جنبه های عقلانی ، عاطفی ، اخلاقی ، اجتماعی ، جسمی ، علمی و .... در جامعیت بخشیدن به آن دخالت دارند .

30 -درون مایه های تربیت صحیح در طبیعت كودك وجود دارد و او باید از طریق خودیابی ، خودفهمی و خود رهبری ، آنها را در تعامل با محیطی سالم كشف و تقویت نماید .